كوشش بسيار كردم تا بدانم تبريز چقدر جمعيّت دارد ، امّا موفق نشدم . به هر صورت مىتوان باور كرد كه جمعيّت شهر از پانصد و پنجاه هزار نفر كمتر نيست ؛ امّا برخى از مردمان سرشناس و صاحب نام به من گفته‌اند كه در اين شهر بيش از يك ميليون و صدهزار نفر زندگى مىكنند . عدهء زيادى از بيگانگان نيز در تبريز سكونت اختيار كرده‌اند و به كارهاى مختلف اشتغال دارند . در اين شهر هرگونه كالا فراوان است . صنعت نساجى و ابريشم باقى و زرگرى ترقّى بسيار كرده است . بهترين نوع دستار در تبريز درست مىشود . از بازرگانان هم شنيده‌ام كه هر سال متجاوز از شش هزار عدل ابريشم در كارگاههاى اين شهر بافته مىشود . بازرگانى اين شهر در سراسر ايران ، عثمانى ، مسكوى ، تاتارستان ، هند و سواحل درياى سياه گسترش يافته است . هواى تبريز سرد و خشك و كاملا سالم است ؛ چنان كه براى ناراحتيهاى ناشى از ناسازگارى هوا زمينه‌اى وجود ندارد . زمستانش طولانى است . شهر رو به شمال دارد ، و بر قلّه‌هاى كوههاى مجاور قريب نه ماه از سال برف فرو مىبارد . در اين شهر هر بامداد و شامگاه باد مىوزد ، و جز در فصل تابستان بيشتر روزها باران مىبارد يا آسمان ابرناك است . عرض جغرافيايى تبريز سى و هشت درجه و طولش هشتاد و دو درجه مىباشد . شهر غرق وفور نعمت است ، و مردم به هر چه نيازمندند دسترسى دارند ، و همه چيز ارزان است . در نهر آجى كه شرح آن گذشته ماهى صيد مىشود ، اما ماهيگيرى در اين رود زمانى ميسر است كه آب آن فرو نشسته باشد . در تبريز قيمت يك ليور نان دو دينار ، بهاى يك ليور گوشت هجده دينار است ، و گوشت پرندگان و شكار ، اقسام ميوه و شراب و پنير به قيمت ارزان معامله مىشود . بهاى انواع سبزى آن‌قدر كم است كه باوركردنى نيست ، مخصوصا مارچوبه كه تقريبا قيمت ندارد . در حوالى شهر گوزن و شكار فراوان ديده مىشود ، امّا چون ايرانيان به خوردن گوشت گوزن و شكار رغبت زياد ندارند آنها را كمتر شكار مىكنند . در كوههاى تبريز عقاب نيز هست و من بارها ده‌نشينانى را ديده‌ام كه عقابى را به پنج سو مىفروختند . مردم عقاب را با شاهين صيد مىكنند . طرز كارشان شگفت‌انگيز و تحسين‌آفرين است . شاهين نخست دور عقاب پرواز مىكند ، ناگهان بر او حمله مىبرد و چنگالهايش را در پهلويش فرو مىكند ، و در حال پرواز چندان بالهايش را بر سر او فرو مىكوبد كه عقاب بىحال مىشود . گاهى نيز با هم به زمين مىافتند . بسيار مواقع